توپولوژی شبکه سبب پیاده سازی و اجرای شبکه به صورت منسجم می گردد و  بر هزینه نصب و راه اندازی شبکه بر اساس مدل به کار رفته در آن تأثیر دارد.

تعریف توپولوژی شبکه

توپولوژی نحوه قرارگیری و اتصال عناصر شبکه به یکدیگر می باشد. بنابراین برای نصب و راه اندازی شبکه اولین اقدام مشخص نمودن توپولوژی شبکه می باشد.

توپولوژی شبکه در پیاده سازی نقشه شبکه تعیین کننده می باشد. توپولوژی یا فیزیکی یا منطقی می باشد. پیکربندی یک شبکه بر اساس نوع اتصال کامپیوترها و تنوع کابل کشی صورت می گیرد.

از مؤلفه های تعیین کننده در توپولوژی شبکه ابعاد فیزیکی شبکه، توسعه و گسترش شبکه، امنیت شبکه، سازماندهی و کنترل ترافیک شبکه، قابلیت پیاده سازی شبکه و هزینه نصب و راه اندازی شبکه و نگهداری آن می باشد.

خدمات شبکه

انواع توپولوژی شبکه

در شبکه های کامپیوتری به نحوه اتصال کامپیوترها و تجهیزات شبکه  به یکدیگر توپولوژی شبکه می گویند. این توپولوژی شامل توپولوژی خطی، ستاره ای، حلقوی، توری، درختی ، ترکیبی و مش و… می باشد.

توپولوژی ستاره ای

در این نوع از اتصال، تمام سیستم ها به یک نقطه مرکزی اتصال دارند. این نقطه مرکزی هاب و سوئیچ است. امروزه از سوئیچ به عنوان نقطه مرکزی استفاده می کنند و سوئیچ ها جایگزین هاب شده اند. تمام سیگنال ها به قطعه مرکزی ارسال و از این نقطه به سایر کامپیوترها انتقال می یابند.

در توپولوژی ستاره ای با قطع یک کابل کل ارتباطات دچار مشکل نمی شود. اما با دچار مشکل شدن سوئیچ تمام شبکه دچار مشکل می شود.

توپولوژی توری

در این توپولوژی تمامی کامپیوترها جداگانه به یکدیگر وصل هستند. در این مدل با طراحی مسیرهای اضافه ضریب اطمینان را افزایش داده اند و میزان احتمال خطا را کاهش داده اند.

با قطع یک کابل کل شبکه قطع نمی شوند اما به دلیل استفاده زیاد از کابل ها هزینه نصب و راه اندازی شبکه افزایش می یابد.

توپولوژی خطی ( باس )

از قدیمی ترین توپولوژی شبکه می باشد که در آن تمامی کامپیوترها در راستای یک خط  با یک رشته کابل مشترک به هم اتصال پیدا می کنند و این کابل ستون فقرات نام دارد.

اما این مدل دارای سرعت و کیفیت پایینی می باشد زیرا تنها یک سیستم در هر لحظه می تواند به مبادله اطلاعات بپردازد. اما هزینه پیاده سازی آن بسیار پایین است.

توپولوژی حلقه ای

در این مدل هر کامپیوتر به کامپیوتری که در کنار خود قرار دارد وصل می شود. در این مدل تنها سیستم هایی که دارای سیگنال های ایجاد شده ( Token ) در شبکه می باشند مجاز به مبادله اطلاعات هستند.

توپولوژی حلقه ای یک طرفه و دو طرفه هستند. در مدل یک طرفه انتقال اطلاعات تنها یک طرفه می باشد و در مدل دو طرفه مبادله اطلاعات دو طرفه انجام می شود. با مشکل یکی از حلقه ها حلقه های دوم اطلاعات را پشتیبانی و شبکه را محافظت می کند.

در این مدل توپولوژی ترافیک سنگین هنگام مبادله اطلاعات رخ نمی دهد و از نظر هزینه به صرفه است. ایرادیابی این مدل به دلیل ساختار پیچیده حلقه ای سخت است و با خراب شدن یک کامپیوتر کل شبکه ایراد پیدا می کند.

توپولوژی درختی

در این مدل یک سیستم به صورت مرکزی است و سایر کامپیوترها به شکل سلسله مراتبی به آن اتصال دارند. این مدل برای شبکه های بزرگ مناسب است و از توپولوژی ستاره ای و خطی عظمت بیشتری دارد.

به دلیل به کار بردن کابل های زیاد هزینه نصب و راه اندازی شبکه افزایش می یابد. اما به دلیل نحوه چیدمان ایرادیابی شبکه راحت می باشد.

توپولوژی ترکیبی

این مدل از ترکیب دو یا چند شبکه ایجاد شده است و این مدل توپولوژی مقیاس پذیر می باشد. امکان گسترش و توسعه شبکه وجود دارد. مدلی پرهزینه اما با دقت بسیار بالایی می باشد و ضریب اطمینان آن بالا است.

توپولوژی مش

در این مدل از توپولوژی شبکه، هر کامپیوتر با یک کانال مجزا به کامپیوتر دیگر وصل می باشد. به این مدل پیوند نیز گفته می شود. به دو صورت توپولوژی مش کامل و توپولوژی مش جزیی می باشد.

مدل مش درصد پایینی خطا دارد و داده ها و اطلاعات قابل اطمینان هستند و امنیت اطلاعات را تضمین می کند.

پیاده سازی و نصب و راه اندازی آن بسیار مشکل می باشد. پیاده سازی این مدل و نگهداری از آن گران می باشد.